Heroizm kobiet? To zjawisko mniej popularne niż jego męski odpowiednik, w szczególności u islamistów i buddystów, zdaniem których kobiety mają niższą rangę od mężczyzn. Jednak w dziejach ludzkości zapisały się takie przedstawicielki płci żeńskiej, które ogromnie wpłynęły na świat.  

Kim była Joanna d’Arc? 

Przenieś się na wieś leżącą kiedyś w księstwie Bar. Ta okolica, mimo iż była otoczona przez ziemie burgundzkie, pozostawała wierna koronie francuskiej. Prawdopodobnie to właśnie tutaj, 6 stycznia 1412 roku, przyszła na świat Joanna d’Arc.

W dwunastym roku życia pierwszy raz doświadczyła widzenia. Święty Michał Archanioł, święta Małgorzata oraz święta Katarzyna powiedzieli jej, że Bóg chce wypędzić Anglików z Francji i koronować Delfina – hrabiego Delfinatu na króla Francji.

W wieku trzynastu lat Joanna d’Arc złożyła śluby czystości. Trzy lata później poprosiła hrabiego Roberta de Baudricourta o wizytę na francuskim dworze królewskim w Chinon. Hrabia, ze względu na nieustępliwość dziewczyny, wyraził na to zgodę. Mogła również wyruszyć na czele armii.

Joanna d’Arc przybyła pod Orlean 29 kwietnia 1429 roku, lecz Jan Orleański wyłączył ją z rady wojennej. Pomimo to uczestniczyła w niej, a także brała udział w bitwach. Zdobyła twierdzę Saint Loup, Saint Augustin i fortecę Saint Jean Le Blanc. Za nieposłuszeństwo ukarano ją ponownym wyłączeniem z rady wojennej, jednakże również i tym razem nie zachowała się posłusznie. Choć została zraniona w szyję przez łucznika, nie zrezygnowała z walki i poprowadziła swoje siły do zwycięstwa nad wrogiem.

Dowodząc armią księcia Jana II d’Alençon, odzyskała Jargeau. Tamtego dnia zdarzył się cud – jak donoszą ówczesne źródła, w jej hełm uderzyła kamienna kula armatnia, lecz (według świadków zdarzenia) interwencja Boga uratowała ją od śmierci.

Joanna d’Arc przyczyniła się też do ucieczki wojska dowodzonego przez sir Johna Fastolfa, które pomagało Anglikom. Przed osiągnięciem Troyes stało się coś nadzwyczajnego. Brat Ryszard, który tam przebywał, przekonał tamtejszy lud do uprawy fasoli, dzięki czemu, gdy przybyła tam Joanna d’Arc, miała się czym pożywić.

Ostatnia bitwa zakończyła się niepowodzeniem, wrogie oddziały zdobyły Compiègne. Joanna d’Arc chciała opuścić to miejsce ostatnia i wtedy została namierzona przez łucznika. Nie miała innej możliwości niż skapitulować. Angielski rząd wykupił ją od księcia Burgundii Filipa III Dobrego. Pod koniec życia wytoczono jej proces o herezję, który nie był zgodny z inkwizytorskimi wytycznymi.

Joanna d'Arc zmarła 30 maja 1431 roku. W tym dniu wyspowiadała się i przyjęła komunię. Około godziny dziewiątej wyruszyła na wielki rynek rybny, gdzie był już ułożony wysoki stos. Przywiązana do wysokiego słupa w Vieux-Marché w Rouen poprosiła dwóch księży, aby trzymali przed nią krucyfiks. Jeden z chłopów wykonał również mały krzyż, który zawiesiła na przedzie sukni. W milczeniu wysłuchała wyroku, potem głośno przebaczyła swoim nieprzyjaciołom, poprosiła o modlitwę, powiedziała: Głosy moje od Boga pochodziły i wszystko, co czyniłam, było z rozkazu bożego; skonała w płomieniach, wymawiając imię Jezusa. 

Co wiesz o patriotce, która wraz z mężem odkryła dwa pierwiastki chemiczne?

7 listopada 1867 roku w Warszawie przyszła na świat Maria Skłodowska-Curie. Dziewczynka była dzieckiem pracowitym, mającym dobrą pamięć. Rodzice wychowywali ją w duchu patriotyzmu.

W wieku dziesięciu lat rozpoczęła naukę na pensji dla dziewcząt, następnie kształciła się w III Żeńskim Gimnazjum Rządowym, które ukończyła w 1883 ze złotym medalem. Po powrocie do Warszawy pracowała jako korepetytorka – nauczała matematyki, fizyki i języków obcych.

W tym czasie poznała nauczycielkę Bronisławę Piasecką. To sprawiło, że Maria wstąpiła na Uniwersytet Latający, gdzie uzyskała wykształcenie zakazane przez władzę carską. W dalszym czasie była guwernantką – najpierw w prawniczej rodzinie z Krakowa, a następnie u ziemiańskiej rodziny Żorawskich. 

Poznała tam Kazimierza Żorawskiego, w którym nieszczęśliwie się zakochała. Odtrącona przez mężczyznę, powróciła do Warszawy i pogłębiała wiedzę z chemii i fizyki w laboratoriach Muzeum Przemysłu i Rolnictwa przy Krakowskim Przedmieściu.

W 1891 roku zdecydowała się wyjechać do Paryża i zaczęła naukę na Sorbonie. Ukończyła tam edukację, otrzymując licencjat z fizyki z pierwszą lokatą i licencjat z matematyki z drugą lokatą. Po ukończonych studiach, dzięki pomocy swego nauczyciela Gabriela Lippmanna, zdobyła stypendium naukowe nad badaniami naukowymi związanymi z magnetycznymi właściwościami różnych rodzajów stali. W tym samym czasie Maria poznała u prof. Józefa Wierusza-Kowalskiego skromnego naukowca – Pierre’a Curie, z którym wzięła ślub.

W 1896 roku fizyk Henri Becquerel rozpoczął badania nad solami uranu. Maria, chcąc uzyskać stopień doktora, podjęła pierwsze badania naukowe z promieniami Becquerela. Osiągnęła wiele w tym zakresie. Udało jej się m.in. stwierdzić, że natężenie promieni Becquerela jest właściwością atomową uranu, podobnie promieniowanie emituje tor, badała również emisję promieniowania przez minerały zawierające uran. Te odkrycia doprowadziły ją do potwierdzenia istnienia nowych pierwiastków chemicznych. Odkryła je wraz z mężem, a były to: polon i rad.

Dzięki genialnemu małżeństwu naukowców wiemy, że związki promieniotwórcze emitują promieniowanie, sole radu wydzielają ciepło i zabarwiają porcelanę oraz szkło, promieniowanie przechodzi przez powietrze i pewne ciała, można przekształcić tlen cząsteczkowy (O2) w ozon (O3). W 1903 roku wraz z mężem Maria zdobyła Nobla w dziedzinie fizyki, a w 1911 roku w chemii.

W czwartek 19 kwietnia 1906 roku zmarł Piotr Curie. Po jego śmierci Maria oddała się pracy, zdobywając kolejne osiągnięcia w dziedzinie chemii, podała m.in. definicję międzynarodowego wzorca radu. Oprócz tego wspólnie z przyjaciółmi utworzyła szkołę, gdzie dzieci uczono w nowatorski sposób (w laboratoriach, muzeach, teatrach).

Podczas pierwszej wojny światowej, dzięki jej pracy i wytrwałości, powstała metoda pozwalająca wykonywać zdjęcia rentgenowskie w polowych warunkach. Maria Skłodowska-Curie wstąpiła również do Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.

Co ciekawe, w lipcu 1916 roku, jako jedna z pierwszych kobiet, uzyskała prawo jazdy. 

Kim była miłosierna Samarytanka urodzona w 1910 roku?

Agnes Gonxha Bojaxhiu urodziła się 26 sierpnia 1910 roku w imperium osmańskim. Jej tata zmarł dziewięć lat później. Matka wychowywała ją w wierze katolickiej.

Jako osiemnastolatka wstąpiła do Instytutu Błogosławionej Dziewicy Maryi i została misjonarką. Pierwsze śluby zakonne złożyła 24 maja 1931 roku, przyjmując imię Teresa, co ma związek z Teresą z Lisieux, która jest patronką misjonarzy. Śluby wieczyste złożyła 24 maja 1937 roku.

Nauczała w różnych szkołach w Dardżylingu i Kalkucie. Została dyrektorką szkoły dla Bengalek oraz przełożoną kilku loretanek i grupy córek świętej Anny. Mimo że sama żyła skromnie, odwiedzała biednych w slumsach Kalkuty i rozdawała im niepotrzebne rzeczy z zakonu.

Co roku siostra Teresa uczestniczyła w rekolekcjach w Dardżyling. Pewnego razu, 10 września 1946 roku, podczas drogi prowadzącej na to spotkanie usłyszała „powołanie w powołaniu”, by założyć nowe zgromadzenie, działające na rzecz ubogich i samotnych.

Pomagała również umierającym. Przemieniła opuszczoną hinduistyczną świątynię w Dom dla Umierających, nazwane Kalighat. Nazwa ta oznaczała Dom Czystego Serca. Przyprowadzani tam ludzie otrzymywali pomoc medyczną i możliwość odejścia z tego świata zgodnie z rytuałami ich wiary.

Dla chorych na trąd otworzyła dom Shanti Nagar. Idąc za przykładem świętej Teresy, misjonarki miłości, założyła ze swoimi współpracownicami w Kalkucie kilka klinik dla trędowatych, które zapewniały im opiekę medyczną i utrzymanie.

Dbała o biedne dzieci. W 1955 roku otworzyła Dom Dzieci Nieskazitelnego Serca jako schronienie dla bezdomnych sierot i bezdomnej młodzieży.

Pomoc, którą niosła siostra Teresa, zyskała heroiczny wymiar. W 1982 roku, przechodząc przez strefę ognia w towarzystwie pracowników Czerwonego Krzyża, uratowała 37 dzieci ze zniszczonego szpitala. Ta sytuacja miała miejsce podczas oblężenia Bejrutu. Świadectwem ochrony życia przez tę siostrę zakonną jest również to, że ratowała ofiary trzęsienia ziemi w Armenii.  

 

Zuzanna Skalska

 

Kobiety, które inspirują 

10 grudnia 2020

Strona główna

Wróć do artykułów

Outro - wychodzimy poza schemat