Czy znasz starodawne zwyczaje naszych braci z Europy Wschodniej? Wybierzmy się na wycieczkę i dowiedzmy się o nich nieco więcej.  

Co Białorusini robią w listopadzie i w okolicach Wielkiej Nocy?

Nasi białoruscy sąsiedzi święto Wszystkich Świętych zaczynają od wspomnienia ludzi, którzy zasłużyli na świętość. Drugiego listopada obchodzi się tam Zaduszki. Tego dnia Białorusini odmawiają modlitwy za bliskich zmarłych, jak i wszystkich tych, których dusze nie odnalazły spokoju na tamtym świecie. W tych dniach odprawiane są msze, w czasie których wspominane są imiona i nazwiska zmarłych. Tworzą się także procesje na cmentarze, gdzie zapalane są znicze. Ten zwyczaj ma związek z pogańską tradycją rozpalania ognisk na mogiłach i rozstajach dróg. Wierzono, iż płomień ogrzewa dusze błąkające się po Ziemi i chroni je przed złymi siłami.

Odwiedzanie grobów odbywa się także we wtorek po drugiej Niedzieli Wielkanocnej. Trwa wtedy święto Raudanice, podczas którego Białorusini odwiedzają groby swoich bliskich, aby je uporządkować i ozdobić. W dawnych czasach na grobie zjadano posiłek i pito wódkę, a na talerzach zostawiano zmarłym pożywienie w celu nawiązania kontaktu ze zmarłymi. Niektórzy przynoszą na cmentarz jedzenie po dziś dzień. 

Również w czasie Wielkanocy odbywa się Maselnica. Podczas jej trwania pali się kukły symbolizujące zimę, a także odzież i kartki z zapisanymi wydarzeniami z życia – robią tak ci, którzy pragną zacząć swoje losy od nowa. 

Jak Gruzini obchodzą Nowy Rok i czym jest supra?

Gruzini świętują Nowy Rok najczęściej w domu z rodziną. Przyrządzają ucztę złożoną z różnorodnych potraw, głównym napojem jest wino. Przez wiele lat z okazji Nowego Roku o północy Gruzini strzelali z pistoletu, lecz z czasem zastąpili to urządzenie fajerwerkami. Powodem, dla którego hucznie spędzają ten czas, jest wiara w to, że w ten sposób wpuszczają nowe życie do domu. 

Zawsze w Nowy Rok w tradycyjnym gruzińskim domu ma znaczenie pierwsza osoba przestępująca próg – wybrany Mekvle. Gruzini wierzą, że jeśli ta osoba przyniesie ze sobą szczęście i pozytywną aurę, ich rodzinie będzie się powodziło w przyszłym roku. W przeszłości Mekvle był zawodem. Posiadał listę domów, do których został zaproszony. Jeśli po przyjeździe Mekvle’a coś złego stało się z rodziną, to była to jego wina.  

Kolejną tradycją gruzińską jest supra. Polega ona na suto zakrapianych alkoholem ucztach, podczas których rozmawia się na różne tematy. Co ciekawe, tradycja ta ma jeszcze starożytne korzenie – dowodem na to jest odkryta w miasteczku Vani na zachodzie Gruzji rytualna statuetka tamady trzymającego róg, którą datuje się na VII w. p.n.e. Dzięki niemieckiemu pisarzowi i tłumaczowi Arturowi Leistawi, który przebywał w Gruzji w latach 1884–1892, wiadomo, że już dziesiątki lat temu supra składała się z: uczty, toastów wznoszonych winem, śpiewów i tańców. Supry w postaci współczesnej wywodzą z XIX wieku, kiedy to Gruzja utraciła niepodległość.

Jak wyglądają kazachskie sztuki walki?

Kuresi jest rodzajem zapasów polegającym na powaleniu przeciwnika na plecy przy jednoczesnym utrzymywaniu się na nogach. Uprawiają go mężczyźni i kobiety. Kuresi zalicza się do tradycyjnych kazachskich sztuk walki – to część tamtejszego folkloru. Zapaśnicy tej dyscypliny wychwalani są nawet w utworach literackich.   

Do tradycji zalicza się również gra w kości asyk. Każdy z graczy ma swój „asyk” – zestaw kości wykonanych z owczych kości skokowych oraz „saka” – planszę w jaskrawych kolorach. Grający posługują się swym asykiem, by wyeliminować z gry inne pionki. O zwycięstwie decyduje pozycja pionka.

Jak Rosjanie żegnają zimę?

Rosjanie żegnają zimę świętem Maslenica, trwającym tydzień. W tym czasie ucztują, jedzą bliny (rosyjskie naleśniki) i bawią się. Istnieje legenda, która opowiada o genezie święta. Według niej Maslenica była córką Dziadka Mroza. Żyła na dalekiej północy i ukrywała się przed ludźmi za śnieżnymi zaspami. Ze względu na mróz, ludzie chcący przeżyć zimny okres, Maslenicę wyobrażali sobie jako maleńką dziewczynkę, od której biło ciepło i radość. Jakież było ich zdziwienie, gdy zamiast małej dziewczynki ujrzeli zdrową i silną kobietę. Zafascynowała ludzi tańcem, przez co zrobiło im się ciepło i radośnie. Wtedy święto na jej cześć miało się odbyć po raz pierwszy.

Początkowo Rosjanie świętowali dwa tygodnie: tydzień przed równonocą wiosenną i tydzień po niej. Obecnie obchody skróciły się do tygodnia. Tradycja przyrządzania potrawy (blinów) spożywanej w tych dniach w największych ilościach wywodzi się z ich podobieństwa do słońca, które symbolizuje nadchodzącą wiosnę. Bliny podaje się na wiele różnych sposobów.

Każdy dzień tygodnia Maslenicy ma swoją nazwę i tradycje. W poniedziałek Rosjanie jeżdżą na sankach, lepią bałwany, organizują festiwale słodyczy i tradycyjnej kuchni. Od wtorku do czwartku walczą na pięści, tańczą i przeciągają linę. Środa jest dniem, w którym teściowe zapraszają swoich zięciów na bliny, ci zaś odwdzięczają się w piątek, kiedy goszczą swoje teściowe tą samą potrawą. W sobotę krewni zbierają się i wspólnie żegnają zimę. A w dniu kończącym tę tradycję następuje spalanie kukły „Zimy”.

Tradycje Europy Wschodniej są stosunkowo słabo rozpoznane w porównaniu z tym, co wiemy o wierzeniach naszych zachodnich sąsiadów. Warto to zmienić! 

Zuzanna Skalska

 

A to ciekawe! Coś o tradycjach Europy Wschodniej 

09 listopada 2020

Strona główna

Wróć do artykułów

Outro - wychodzimy poza schemat